A+ R A-

تبلیغات

رجیران

منوچهر مهران

منوچهر مهران

 

   منوچهر مهران  ( Manouchehr Mehran )

  ------------------------------------------------

 استاد منوچهر مهران ......... نامی جاودان در تاریخ ورزش و مطبوعات ورزشی ایران , بنیانگذار بهترین و کاملترین باشگاه ورزشی ایران در دهه ی ۲۰ شمسی و مدیر نشریه ی ورزشی نیرو و راستی ..................  فردی پیشرو , پاک نهاد و محبوب  با مختصاتی  ماورای از زمان خویش   .....  آنگونه که اغلب بزرگان , او را  نخستین عامل  در فرا گیری ورزش در  ایران میدانند . عزیزانی همانند استاد عطاء  بهمنش , دکتر صدر الدین الهی , صدری میر عمادی و ....

 

 

 

* بیوگرافی 

نام                                         منوچهر شه پور ( مهران ) 

متولد                                     ۱۲۹۱ مشهد

رشته                                     فوتبال - دو و میدانی - اسکی و کوهنوردی 

باشگاه                                    موسس باشگاه نیرو و راستی و نشریه ورزشی نیرو و راستی

خانواده                                   ازدواج با بانو منیر جذنی ( ۱۳۱۹ تهران ) و دارای یک فرزند دختر ۱۳۲۴ 

وفات                                      پنجشنبه ۱۹ آذر ۱۳۲۶ ( بیماری قلبی ) 

آرامگاه                                   ظهیرالدوله  تهران 

 

 

-------------------------------------------

* افتخارات : 

۱ )  صعود کننده به قله دماوند ۱۳۱۹ 

۲ )  نخستین مروج رشته غار نوردی در ایران  

۳ )  مدیر نخستین هفته نامه ورزشی ایران که بصورت مداوم انتشار یافت .

۴ )  تاسیس باشگاه پیکار ( نیرو و راستی )

۵ )  مدیر تعلیمات آموزش شیرجه  سرپرست مسابقات قهرمانی کشور ۱۳۲۳

 

 

 

 

 ============

 

 

 * استاد منوچهر مهران عزیز  .......

  استاد فقید منوچهر مهران ..... از همان نوجوانی , پیوندی عمیق با ورزش در او نمایان بود  و سپس در دوره دبیرستان , اشتیاق به  فراگیری فنون و اصول اولیه رشته های ورزشی , در وی فزونی  یافت ....  اما گرایش او به فوتبال و کوهنوردی , بیش از دیگر رشته ها بود . و از دو و میدانی نیز غافل نمی ماند . موفقیت های ورزشی  در محل زندگی اش ( مشهد )  شهرت فراوان  برای  او  بهمراه آورد . در ان سالهای نخست قرن بیستم , زوج ورزشی " منوچهر مهران و حسین بنائئ " را کمتر کسی بود که ,  در میان جوانان مشهد نشناسد . آنگونه که آنها , مورد تحسین کلیه ورزشدوستان و دبیران ورزش مشهد بودند .

  تابستان سال ۱۳۰۸ شمسی , یک تیم فوتبال از کشور شوروی برای انجام  یک مسابقه ی دوستانه , به مشهد  سفر کرد ....  و زنده یاد منوچهر مهران یکی از اعضاء تیم منتخب مشهد در ان مسابقه ی دوستانه بود . 

 با اتمام تحصیلات دوران متوسطه و خدمت  نظام وظیفه , بعنوان دبیر ورزش دبیرستان های مشهد استخدام شد .  یکی از  تصاویر بر جای مانده از زنده یاد مهران که در نشریه نیرو و راستی نیز منتشر شد , عکسی است که او را همراه با  تیم فوتبال دبیرستان فردوسی مشهد , نشان میدهد .... نشریه نیرو و راستی در شرح آن عکس که پس در گذشت زنده یاد منتشر شد  چنین نوشت    :

 پس از پایان  دوران دبیرستان , دانش آموز همیشه قهرمان ما , یک مربی جدی و با حرارت شد .اغلب تیمها و یا جشن هایی که او آماده میکرد علاوه بر موفقیت ورزشی , همواره در نظم و ترتیب و خوش لباسی نمونه بود . نظم و ترتیب و سلیقه در تهیه لباس همیشه در کارهای ورزشی مهران مشهود بود .

                                                                                                      نشریه نیرو و راستی -  ۲۶ آذر ۱۳۲۶

 

منوچهر مهران

 *  استاد منوچهر مهران عزیز ... دبیر ورزش دبیرستان فردوسی ۱۴ بهمن ۱۳۱۴ - با توجه به تاریخ درج شده  , زیبایی و نظم در پوشش ورزشی جوانان , بسیار تحسین برانگیز است .....

----------------------------------------- 

 

 با تلاش زنده یاد منوچهر مهران ,  ورزش استان خراسان متحول شد , آنگونه که , آنها در اغلب رقابتهای ورزشی همپای ورزشکاران پایتخت , موفق بودند  منوچهر مهران  بهمراه دوست و یار صمیمی اش (  دکترحسین بنائی )  طی مدت زمان کوتاه , شاگردان بسیاری را تحت تعلیم و اموزش  قرار داد که با گذشت چند سال , هر کدام انها خود به مربیان کارامد در امر ورزش و پرورش تبدیل شدند  ....   

  ....کمبود امکانات  و  محیط بسته ی ورزش استان خراسان  , و امکانات و شرایط مساعد  در تهران ,   او را متقاعد ساخت که برای دستیابی به اهداف عالیه اش , راهی جز انتقال و اسکان به پایتخت ندارد ..... بر این اساس پاییز ۱۳۱۸  به تهران امد و بسیار زود شخصیت ممتاز اش را در محیط های ورزشی نشان داد ... از آن جمله حضور او در مسابقات شنا ,  استخر منظریه و ..... 

 زنده یاد منوچهر مهران سپس به حزب پیکار پیوست و در پاییز  ۱۳۱۸  به همین نام , یک  باشگاه ورزشی تاسیس نمود  و در آن به پرورش و تعلیم جوانان  پرداخت ... باشگاه پیکار در آن سالها , شباهتی به  یک باشگاه ورزشی  نداشت و شاید صحیح تر باشد  , تنها آن  را یک دسته یا گروه ورزشی کوهنوردی  , بنامیم . .  

  خرداد  ۱۳۱۹ و به نقل از نشریه ی ایران ما , منوچهر مهران  با یکی از نجیب ترین و پاک ترین خانواده های تهران  آشنا شد که نتیجه آش  آغاز زندگی مشترک  بود . همسر او  بانو " منیره مهران " فردی مستعد , پرتلاش و بسیار فداکار که دوستان  مهران , همواره  از او با عنوان شانس زندگی  اش , یاد میکردند ....  . 

 

 

-----------------------

*  افتخار برای ایران , فراسوی مرزها .....

  دومین سال دهه بیست شمسی , زنده یاد منوچهر مهران ,  با انتشار  یک نشریه ورزشی که از معیارهای روز جهان (  زیبایی و محتوا ) برخوردار بود حرکتی را بنیان نهاد که   نه تنها در ایران , بلکه در تمام منطقه خاورمیانه ,  نظیر نداشت .......  گامی بزرک برای جامعه ای مدنی ایران  , که  شهرتی فرا سوی مرز ها را  در پی دارد  ................  چنانکه از ترکیه , عراق  و سایر کشورهای همجوار , با دعوت رسمی مواجه شد  تا بهمراه ورزشکاران باشگاه مطبوعش ( نیرو و راستی )  به کشورهای مذکور سفر کند  و از تجربیات و طرح هایش برای آنها بگوید    ....   که البته ,  برای گروهی , حسادت برانگیز بود !

 

 در باب انتشار هفته نامه ی ورزشی نیرو وراستی , آنچه که بیش از سایر موارد  حائز اهمیت  , استمرار بی وقفه حتی بدون ساعتی تاخیر است . موضوعی که بارها زنده یاد مهران به ان اشاره نمود و به ان نیز بسیار مفتخر بود   ...... عامل  دیگر  روند رو به رشد مخاطبان نشریه بود که مدام بر میزان  آنها افزوده میشد......  پیش از  نیرو و راستی , یکی دو نشریه ورزشی بودند که متاسفانه ,  تداوم و استمرار نداشتند و  بمرور  با کاهش سطح کیفی و نزول اقبال عمومی   , از صحنه مطبوعات کشور خارج گشته  و به پایان راه  رسیدند ... 

 انتشار نشریه نیرو و راستی ,  بویژه  فراهم شدن  زمینه اشتراک آن در سراسر جهان ,  در  هفتاد و پنج سال پیش  (  به نقل از نشریه ایران ما ) موجب آن شد که , در دور افتاده ترین نقاط جهان  , ایرانی ها بصورت منظم ( هر دو هفته یکبار )  از حوادث ورزشی کشور خود , مطلع باشند ... موهبتی که آنروزها , سایر ملل همجوار  از ان بی بهره بودند و ایرانی ها به  ملل دیگر آسیایی  , فخر فروخته  و به روز بودن خویش را  به رخ آنها  می کشیدند ! .... بله , آغاز دهه ۱۹۴۰ میلادی  .....

 

  

منوچهر مهران

 

  زنده یاد مهران فردی خانواده دوست بود ... او بارها به نقش کلیدی همسرش بانو منیر مهران در تهیه متون و انتشار مطالب نشریه , اشاره نمود .....  مقاله ی که پیش از در گذشت او  منتشر شده , سندی است گرانبها که بروشنی به همین موضوع اشاره دارد .  مقاله ای تخت عنوان افتخار من , که در صفحه پایانی سالنامه نوروز ۱۳۲۴ بهمراه عکسی دونفره از منوچهر مهران و منیر مهران ........  .

  در این مقاله زنده یاد مهران بوضوح به نقش کلیدی همسر خود در تهیه مطالب و انتشار مستمر آن  اشاره دارد ......   تا آنجا  که , سهم  او را  در انتشار هفته نامه ی نیرو راستی , پر رنگ تر از خویش معرفی میکند و اینده نشان داد که چندان نیز بی راه  نبود  . چرا که پس از در گذشت زنده یاد منوچهر مهران , هفته نامه نیرو وراستی  علاوه بر تداوم فعالیت , همچنان حرکتی رو به رشد دارد و اگر بی انصاف نباشیم , بایستی اذعان نماییم که شماره ها و سالنامه های پس از سال ۱۳۲۷ ( که با مدیریت مستقیم بانو مهران انتشار یافته , از جهت کیفیت و کمیت مطالب ,  کاملتر و بروز تر از سالهایی بود  که تحت مدیریت منوچهر مهران انتشار می یافت  !  .....  مهر تاییدی بر شایستگی و تلاش فراوان یک بانوی پر تلاش ایرانی , که در راستای دستیابی به هدف همسر قهرمانش , انجام میشد ...  

 

 منوچهرمهران منیر مهران

 

 

 به شهادت متون بر جای مانده , انتشار نشریه نیرو و راستی , هیچگونه سود و منفعت مالی برای خانواده مهران در بر نداشت ...... بویژه دو سال نخست , که نشریه بدون کوچکترین حمایت مادی , و تنها با تکیه بر سرمایه شخصی او و دوستداران ورزش , اداره شد .... در سالهای پس از ان , بخشی از هزینه های چاپ و انتشار از سوی سازمان تربیت بدنی تامین شد ...........  اما نه به ان معنا که , از ضرر و زیان در امان باشد ... انتشار سالنامه های ۵۰ ریالی در نیمه دوم دهه ۲۰ شمسی با کیفیت عالی (  کاغذ سفید و چاپ و گراور  قابل توجه )  , در حد یک شاهکار بود  که در دوران تصدی بانو منیر مهران انتشار یافت ...

 

 

 

 -----------------------------------------------------

*  کوه و غار نوردی ....  

 منوچهر مهران در سالهای ابتدایی دهه ۲۰ شمسی  , بعنوان مروج کوه نوردی دسته جمعی , شهرت یافت و بسیاری او را روح ورزش کوه نوردی میدانستند ..... همچنین گروهی  از چهره های صاحب نام رشته کوهنوردی برای نخستین بار با او , راهی کوه  شدند ,  ( زنده یاد  دکتر پرویز اقبالیان  ، زنده یاد محمد علی امینی - عیسی امیدوار ...... و .......  ) آنها , سالها بعد در غیاب  منوچهر مهران ,  ابتدا با تاسیس  " سازمان کوهنوردی و اسکی دماوند " و سپس باشگاه کوه نوردی و اسکی دماوند  ,  یاد و خاطره استاد بزرگ را , زنده نگاه داشتند .... 

 شرح بسیاری از فتوحات و صعود های استاد , طی سالهای ۱۳۱۹ الی ۱۳۲۵ در مطبوعات ورزشی موجود است که  عنوان برخی از انها , چنین است : 

 

* صعود به قله دماوند و نصب پرچم ایران         تابستان   ۱۳۱۹   (  مدت صعود ۱۰ روز )  اولین اهتزار پرچم در ایران 

* غار شاپور کازرون چهار کیلومتری بیشاپور   فروردین ۱۳۲۳   ( گروه چهل و پنج نفری را هدایت کرد ) اولین بار در ایران 

* غار مغان  ( ۳۵ کیلومتری مشهد )                تابستان   ۱۳۲۴   ( گروه هفتاد نفری را هدایت کرد )

* بازدید ازعراق و بین النهرین                       تابستان   ۱۳۲۵   ( به اتفاق ورزشکاران باشگاه نیرو و راستی ) 

* سفر به ترکیه                                           تابستان   ۱۳۲۶   ( به اتفاق ورزشکاران باشگاه نیرو و راستی ) 

 

 

 

--------------------------------------------------------------------------------------------

* باشگاه نیرو و راستی ( ۱۳۳۲ - ۱۳۲۲ )

 

 نشانی      :  تهران - خیابان شاه آباد - کوی آسید هاشم - ساختمانی  سه طبقه  .............

 طبقه اول  :  قهرمانان وزنه برداری و زیبایی اندام به تمرین با وزنه  و هالتر اشتغال داشتند -  .....

تالار         : ( سالن ) جنب ساختمان به رشته های مشتزنی - بسکتبال و والیبال اختصاص یافته بود ...........

طبقه دوم    : تعدادی جوان سرگرم فراگیری و رقابت در رشته  تنیس روی میز  

طبقه سوم   : محل زندگی  خانواده مهران ( منوچهر و منیر ) بود 

 

* نخستین فعالیت باشگاه نیرو وراستی , اعزام یک گروه کوهنوردی به قله دماوند ... 

 

 

---------------------------------

رشته های ورزشی فعال در باشگاه نیرو و راستی :

 

اسکی                  

بسکتبال                 از سال ۱۳۲۳  زیر نظر حسین کار اندیش ( عضو تیم ملی بسکتبال )

بدنسازی                از سال ۱۳۲۷ زیر نظر ابراهیم باقریان 

بوکس

دو و میدانی

ژیمناستیک             زیر نظر محمود اعتمادی ( قهرمان  بارفیکس ایران  )

کشتی  آزاد             ۱۳۲۶ زیر نظر آندره کوالویج - مشاور فنی یعقوب لطیفی - کریم رخیمی سردسته کشتی

کشتی فرنگی          ۱۳۲۶ زیر نظر آندره کوالویج - مشاور فنی یعقوب لطیفی - کریم رخیمی سردسته کشتی

کوه نوردی

شمشیر بازی           از سال ۱۳۲۹ ریر نظر هوشنگ خرمی 

واترپلو

وزنه برداری           از سال ۱۳۲۳ زیر نظر سروان معینی - دبیر سازمان عباس غفاری

 

 

منوچهر مهران

 * رژه  نامداران ورزش ایران , اعضای محبوبترین موسسه ورزشی ایران ( باشگاه نیرو و راستی )  امجدیه - مراسم  چهارم آبان ۱۳۲۸ 

چپ : زنده یاد امیر حسین فردوس ( فرد چهارم وزنه برداری جهان ) -  پرچم دار باشگاه زنده یاد سید رسول رئیسی ( حائز مدال برنز مسابقات جهانی  وزنه برداری ) و عبدالله مجتبوی ( حائز مدال نقره مسابقات جهانی کشتی آزاد )  

وسط : زنده یاد علی غفاری ( حائز مدال نقره جهانی کشتی آزاد ) 

راست : حاملین آرم باشگاه : شاهرخشاهی و باقریان دو قهرمان تهران  در رشته پرورش اندام 

------------------------------------------------

 

 

 منوچهر مهران

 

 

 

 

 

 

 -------------------------------

 -------------------------------

  بانو منیر مهران  در مراسم خاکسپاری منوچهر مهران :

 

 منیر مهران , ساعت ۸/۵۰ صبح  در میان تاثر هزاران جوان ورزشکار , با شهامتی تحسین برانگیز بر سر پیکر همسر فقید خود , چنین سخن اغاز کرد :

 

   شاید اکنون شما تعجب کنید از اینکه من با کمال استقامت در مقابل جنازه همسر محبوبم , سخن میگویم . اما باید متذکر شوم که درس این شجاعت و شهامت را طی هفت سال زندگی با این مرد بزرگ , آموخته ام . 

 سعی میکنم در مقابل این مصیبت بزرگ اشک نریزم زیرا همسر از دست رفته من معتقد بود که اشک نشانه شکست و بدبختی است حال آنکه یک انسان با اراده هرگز نباید برابر حوادث خود را ضعیف نشان دهد . من از همه شما جوانان پاک و شجاع انتظار دارم که در زندگی  همانند مربی از دست رفته خویش , شجاع و اهل کار و فعالیت باشید

در آرزوهای بر باد رفته مهران , نقشه ها و اهداف بزرگی برای خدمت به جوانان ایران وجود داشت که زندگی آنها را فرو ریخت .... اما امیدوارم , عزم و اراده شما این اهداف را دنبال کند و من نیز امید دارم که با ادامه و  انتشار مجله  نیرو وراستی و بر قراری باشگاه بتوانم تا حد امکان  منویات خاطر این راد مرد شریف را بر آورم

 سخنان بانو مهران , جمعیت حاضر را بشدت تحت تاثیر قرار داد .......  چنانکه صدای گریه و اشک لحظه ای قطع نشد ..... سپس سرهنگ بهار مست پشت تریبون رفت و چنین سخن  اغاز کرد :  

 امروز ما , همگی به زندگی پر افتخار مهران , مباهات میکنیم در حالیکه میدانیم او با چه مشکلاتی روبرو بود .... اما هرگز از پای نایستاد و تا دم واپسین بوظیفه ملی و پیگیری اهداف عالیه اش ادامه داد . مهران یعنی موسس ورزش نوین و دنیا پسند در ایران , دوستان مهران امروز همه عزادارند و در ماتم او اشک بر چشم دارند .... مهران اخیرا یک شخصیت بین المللی یافته بود و بواسطه کاروانهایی که از جوانان باشگاهش بکشورهای خارجه براه می انداخت ایمان و محبوبیتی عجیب بین ایرانیان مقیم کشور های خارجی یافته بود 

 

سپس آقای شایسته معاون اداره تربیت بدنی پشت تریبون رفت و سخنرانی موثری را ایراد نمود و ضمن بیانات خود چنین اظهار نمود ..

 مهران مظهر اخلاق و پشتکاروعشق و علاقه به میهن بود مهران تمام ایام زندگی خود را وقف تعلیم و تربیت جوانان کرد و سرانجام توانست در اثر مساعی و خدمات خود افتخارات و شهرت بزرگی را برای خود و کشورش کسب کند آنچنانکه اگر در دور افتاده ترین نقاط کشور , جوانی به ورزش علاقمند باشد , امکان ندارد مهران را نشناسد مهران مشعل فروزان ورزش ایران و یکی از ارکان اصلی ورزش ایران بشمار می رفت در حقیقت عالم ورزش با ازدست دادن چنین مرد برجسته ای عزادار بوده و خلاصه میتوان گفت بزرگترین ضربه بر پیکر محیط ورزش ایران وارد امده است       

 

  

پس از آقای شایسته آقای آذرخشی از طرف اهالی مشهد شرح مبسوط و با حرارتی که با اشک حضار همراه شد بیان داشته و مهران را از آن  ایران دانسته , و مراتب تسلیت و تاسف اهالی مشهد را در این حادثه جانگداز بعرض رساند . سپس تیمسار مزینی فرمانده لشگر دوم شرح موثری از خدمات مهران بعالم ورزش بیان داشته و از طرف ارتش مراتب تسلیت را اظهار فرمودند .

پیکر مهران راس ساعت ۱۰ صبح از باشگاه نیرو و راستی بحرکت در امد و در پیشاپیش ان پرچم های باشگاه بحالت احترام , نیمه افراشته  بود و با روبانهای سیاه و عزا مزین گشته بود حرکت میکرد و سپس دسته گلهایی که توسط نمایندگان انجمن ملی تربیت بدنی , دبیرخانه و فدراسیونهای ورزشی و همچنین نمایندگان باشگاهها , سازمان ورزشی دانشگاه و باشگاههای دارایی , آتش , آرارات , طوس  دوچرخه سواران و .......................... انجمن ارش و ورزش , انجمن روزنامه نگاران دوستان و آشنایان مهران که شمار انها فراوان بود حمل میشد .

 پیکر مهران در میان سیل انبوه جمعیت که سر تا سر خیابان شاه آباد و میدان بهارستان را فرا گرفته بود حمل شد . مردم تهران برای اولین بار بود که چنین تجلیل با شکوهی را میدیدند جوانانیکه از روی ایمان صرف و عقیده کامل به خدمات او با چشمانی اشک آلود خاطره ای فراموش ناشدنی در دلهای مردم پایتخت باقی گذاشتند . برای کسیکه ورزش ایران را رونق بخشید و بانی پیشرفت ورزش نوین در ایران بود .

                                                              بخشی از متن  نیرو و راستی , ویژه در گذشت  منوچهر مهران - آذر ماه ۱۳۲۶ 

 

 

 منوچهر مهران

 

 

 

 

 

 

------------------------------------------

* وفات ....................

زنده یاد منوچهر مهران تا اخرین روزهای حیات  و حتی در بستر بیماری , دغدغه تداوم فعالیت جوانان باشگاهش را داشت   ..... و هر گاه صدای تمرینات قطع میشد از سایرین میپرسید : پس چرا بچه ها تمرین نمیکنند ؟ مگر باشگاه تعطیل شده .... ؟ و این در شرایطی بود که پزشکان او را از حضور در محیط های پر سرو صدا منع کرده بودند ....

 بانو منیر مهران در یک اظهار نظر , چنین اشاره ای دارد :

 منوچهر خیلی سریع و با شتاب حرکت کرد و برای هر قدم پیشرفت در این راه پر سنگلاخ , اندکی از عمر و جان خویش را زیر پا گذاشت و عاقبت نیز از پا در افتاد . قلب مهران در اثر کار و کوشش زیاد و ورزش های سخت روزگار جوانی , بیمار شد آنگونه که هرگز فرصت نیافت به قلب خود نیز توجه کند ورزش و پیشرفت چنان او را بخود مشغول میداشت که فرصتی  برای پرداختن به خود , پیدا نمیکرد . 

قلب مهران با همه توانمندی , نتوانست پا به پای او حرکت کند و سرانجام در نیمه ی راه , از کار افتاد .... در سفر آخر کاروان نیرو و راستی به ترکیه , بیماری قلبی مهران تشدید شد و چند تن از طبیبان در ترکیه او را معاینه کردند . ولی این سفر مسئولیتهای فراوان برای او ایجاد کرده بود و او می بایست سربلند از انها به وطن باز میگشت . 

 پس از بازگشت , منوچهر بشدت بیمار بود و طی دو ماه تنها یکبار برای همراهی کاروان ورزشی و دیدار با  پادشاه , از منزل خارج شد و هفته های اخر , شرایط دشواری را سپری کرد  او در سالهای اخر بمیزان تاثیر گذاری صد ها نفر ,  در یک زمان طولانی , فعالیت کرد  و این تنها , در سایه کار و تلاش عاشقانه , امکان پذیر بود  .و سرانجام در بعد از ظهر روز پنجشنبه ۱۹ آذر ماه ۱۳۲۶ - قلب او , که روزی مظهر قوت و طپش  و  مامن عشق  و دوستی و پیوند میان انسانها بود , از حرکت باز ایستاد و به آمال و ارزوهای یکی از بهترین فرزندان ایران , پایان بخشید .

 کاش میبودید و خود مشاهده میکردید که در بحبوحه مریضی و شدت هذیان مدام میگفت مجله تعطیل نشود ساخت سالن زمستانی ادامه یابد و ورزشکاران مشغول ورزش باشند .... او راجب یکی دو ورزشکار که بمراقبت بهداشتی نیاز داشتند , بمن توصیه میکرد که آنها ضعیف هستند و باید  مواظب انها باشم .

 هرگز نمیرد,  انکه دلش زنده شد به عشق ....

                                                                                                            آذر ماه ۱۳۲۶ - منیره مهران

 

    

منوچهر مهران

 

 

 

منوچهر مهران

 

 

 

 

 

 

-----------------------------------------------------------------------------------

* منوچهر مهران .... یک هنرمندی واقعی 

 

 

نشریه دموکرات ایران مورخه ای  آذر ماه ۱۳۲۶, در سوگ منوچهر مهران , چنین تیتر زد :

منوچهر مهران یعنی جوان هنرمند , با پشت کار و وطن پرست که در زنده کردن ورزش جدید , در ایران سهم بزرگی دارد , پریروز در گذشت .... 

 واژه ی جوان هنرمند که در ابتدای جمله آمده و فرم و ظاهر براستی ارزشمند نشریه نیرو وراستی  با معیارهای دهه ۴۰ میلادی , مجموعه را متقاعد کرد , که به وجوه دیگر شخصیت منوچهر مهران   بپردازیم  .....  هر چند که بررسی هایمان بر اساس مستندات موجود  , هنوز تکمیل نیست  اما , به نتایج قابل قبولی نیز دست یافتیم ..

* ابتدا بهره مندی از قابلیت توانایی در طراحی و خلق آثار هنری  , از جمله تهیه آرم ( لوگو ) و ترسیم سایه و روشنهای گرافیکی , برای ایجاد و برقراری ارتباط  با مخاطب جوان و عموما  ورزش دوست .........  چا که در آن سالها , تصاویر ورزشی موجود و در دسترس ,  بسیار اندک بود و سردبیر ها را بناچار ,  ملزم به استفاده از تصاویر گرافیکی و  طراحی شده میکرد  ...

 

 بانو منیر مهران بر اساس مصاحبه سال ۱۳۵۸ به توانایی استاد منوچهر مهران , در رسم آثار گرافیکی و ایجاد شمایلهای ورزشی اشاره  دارد او حین مصاحبه تایید میکند  که بیش از ۳/۴ ( سه چهارم ) طرح های استفاده شده در نشریه  نیرو و راستی ( حد فاصل سالهای ۲۶ - ۱۳۲۲ ) کار دست او ( منوچهر مهران ) بوده است و نیز اشاره دارد , کیفیت  بخش طراحی و هنری نیرو وراستی , دغدغه همیشگی او بود ........    بویژه  لوگوی باشگاه , که بیش از سایر طرح ها  دوست میداشت   همانکه  به درخواست من , بر سنگ مزارش نیز حکاکی شد .

 

 * وجه دیگر  که دال بر طبع  حساس و هنر محور منوچهر مهران دارد  , گرایش عجیب و بی پایان به هنرعکاسی و مقوله عکس ورزشی   .... که شاید خواستگاه آن , نیاز مبرم به  تهیه عکس از رخداد های ورزشی و  ورزشکاران , جهت انتشار  در نشریه نیرو و راستی باشد .....  اما اشاره ای که همسر او بانو منیر مهران در نشریه نیرو و راستی دارد , ماهیتی دیگر به میزان علاقه مندی او  می بخشد در حالیکه ان روزها جامعه کوچک و محدود  مطبوعاتی ایران از وجود چند عکاس بصورت مشترک  بهره مند بود  از جمله آقا شعاع زنده یاد شعاع معتمدی - زنده یاد ابراهیم خلیلی سیرازی - زنده یاد قاسم فارسی ..... )    بانو منیر مهران در مقاله ای که ۶ روز پس از  در گذشت همسرش منتشر شد , چنین اشاره دارد :

............ شاید شما را متجب کنم اگر بگویم این همسر مهربان و مرد جدی و فعال , هر هفته لا اقل دو الی سه حلقه فیلم ,  برای تشویق ورزشکاران , صرف عکس گرفتن از انها مینمود ولی در ۲۱ ماه که از سن دخترک کوچکش میگذرد , فرصت نیافت , که از او عکسی بگیرد .........  از این نمونه ها که معرف عشق و علاقه آتشین او بکارش بود ,  بقدری در زندگی او زیاد است که , چنانکه اشاره داشته ام , شرح آن محتاج کتابیست ..

 

 منوچهر مهران

  *  یک شاهکار هنری .... عکسی که در میانه دهه ۲۰ شمسی بر روی  جلد مقوایی  سالنامه  نیرو وراستی منتشر شد  و نمایش گر مراسم رژه ورزشکاران باشگاه نیر و راستی است ......  امجدیه - مراسم چهارم ابان ۱۳۲۵ 

==============================

 

.... اما آنچه که ما را , بیش از موضوع مورد اشاره عکس ,  تحت تاثیر قرار داد , تلاش استاد منوچهر مهران برای رنگی نمودن عکس مذکور می باشد - جدا از آنکه , آیا در این تلاش موفق بوده است یا خیر , بر اساس یافته ها (  منابع موجود در آرشیو مجموعه جام تخت جمشید )  , این  نخستین تلاش ژورنالیست ایرانی , برای رنگی نمودن عکس و رخداد ورزشی بشمار می آید که در جهت جلب نظر  و چشم نوازی تصاویر ورزشی صورت گرفته    .... توجه داشته باشید که در ان روزگار (  دهه ۴۰ میلادی )  بزرگترین مجلات جهان ( نشریاتی چون LIFE ) نیز قابلیت چاپ , و رنگی نمودن عکسها را نداشتند ودر سایر نشریات نیز به ندرت چنین اقدامی دیده شده  و ناچار از عکسهای سیاه و سپید , استفاده و ....  پیوندی ابدی ,  میان مقوله ورزش و رنگ ...

 

 

 پس از فوت استاد مهران , مسئولیت تهیه عکس های ورزشی  ,  را  سایر عکاسان که در تهیه عکس ورزشی , صاحب تجربه بودند , بر عهده گرفتند   از جمله استاد فقید میرابوالقاسم  فارسی , که بیشتر بر اساس علاقه شخصی عکاسی می نمود و دبیر ورزش مدرسه نظام  بود .... او  با نظر بانو منیر مهران و با لحاظ نمودن علاقه و تمایل زنده یاد منوچهر مهران به تلفیق دو مقوله ورزش و تاریخ ایران باستان , همراه با  نامداران ورزش ایران  همچون زنده یاد محمود نامجو , به بنای سنگی تخت جمشید رفت  و  تصویرگر عکسهایی  جاودانه و بی نظیر شد .....   که بدون حضور و در فراق استاد منوچهر مهران تهیه شد اما , در ان  رد و نشانی از ایده های بکر و  ناب و سرشار از حس میهن پرستی  , او را بوضوح میتوان یافت .   .

 

 

 

 

 

 

----------------------------------------------------------------------------------------------------

مقاله ای در باب منوچهر مهران , اثر منوچهر جهانبگلو 

 

چندین هزار جوان ورزشکار جنازه استاد محبوب ورزش منوچهر مهران را با چشمانی اشکبار بدوش خود حمل کردند 

 

شدت کسالت دوست عزیز و استاد بزرگوار من , مهران چند روز بود ملالت و تاثر فوق العاده برای علاقمندان و دوستان او ایجاد کرده و بهر مکانی که پای میگذاشتی صحبت از بزرگواری و جانفشانیهای این راد مرد بزرگ و این فدایی ورزش و افتخار ایران در میان بود و به جرات میتوان گفت که اکثر طبقات منور الفکر از فرهنگیان , دانشمندان , نویسندگان مطبوعات و روسا لشگری و کشوری و همچنین طبقه ورزشکاران همه به فعالیت و شجاعت او ایمان و عقیده داشتند و از شدت کسالت او نگران و متاثر بنظر میرسیدند .

 

 هنگامیکه باد خزان اواخر پائیز , شروع بوزیدن کرد و از لای شاخ و برگ درختان باشگاه نیرو و راستی میگذشت .... در آن موقع که برگهای زرد و پژمرده که طراوت و شادابی خود را از دست داد و اهسته آهسته بر زمین می افتادند ... در ان لحظه که گلهای داودی در مقابل تلالو خورشید سر بزیر افکنده و پرهای خود را جمع کرده بودند و در محیط پر ج.ش و خروش نیرو و راستی جز سکوت مطلق و مرگبار چیزی شنیده نمیشد . روح یک مرد فعال و شجاع از قید رنج و غم دنیا آزاد شد و به شهدا و بزرگانی که جان خود را برای سربلندی و افتخار میهن عزیز بکف نهاده و مردانه در صفحه اجتماع مبارزه کرده اند پیوست . منوچهر کهران مردی شجاعکه بیست سال , تمام زندگی و لذتهای آن را , وقف تندرستی جوانان و سربلندی ایران عزیز کرده بود .

 او نشان داد که میتوان با ثبات قدم و شجاعت ,  مشکلات زندگی را از پیشروی برداشت و درس مردانگی و صحت عمل به جوانان آموخت  ... زندگی کوتاه و پر افتخار یک جوان فعال و از خود گذشته رو به افول می رفت در حالیکه ب یک دنیا ارزو  و ایده آل ها , برای سربلندی جوانان ایران در سر داشت , همگی ناتمام ماند و افسوس بسیار ...

 مرحوم مهران دوستان زیادی در تهران داشت که بمحض وصول حبر فوتش , یسدرنگ به منزل او شتافته و با دیدگان اشکبار و دلهای غم زده ای که از فوت این خدمتگذار اجتماع در انها پدید امده ضجه زنان اشک حسرت فرو  ریختند . همان شی روزنامه اطلاعات با اعلام  فوت منوچهر مهران , خبر را با اطلاع عموم مردم رسانید و رادیو تهران نیز ضمن شرح مبسوطی از خدمات منوچهر مهران به ورزش و مطبوعات ایران ,  قدردانی و سپاسگزاری نمود و این خبر بهت آور را در سراسر ایران و کشورهای خارج پخش کرد .

 آن شب سیل جمعیت به قدری زیاد بود که تمام راهرو ها و اطاق های باشگاه نیرو و راستی پر شده بود و سرانجام به دوستان مهران اطلاع داده شد که فردا برای تشیع پیکر او به باشگاه نیرو وراستی بیایند .صبح روز جمعه ساعت 7 صبح دسته های محتلف ورزشکاران با پرچم های عزا و روبانهای سیاه و دسته گلهایی که حمل میکردند به باشگاه نیرو و راستی امدند و چهره های ماتم زده سکوتی همراه با بهت را در محیط نیرو و راستی  ایجاد کرده بود .

 مقارن ساعت 9 صبح پیکر مرحم مهران در میان صحن باشگاه در حالیکه مستور و عرق در گل بود به روی میزی گذاشته شد و هموم طبقات جامعه تهران در این عزای جانگذاز شرکت کرده بودند .

نماینده دربار , افسران ارشد ارتش . نمایندگان مجلس , نویسندگان , مدیران جراید , و اعضای انجن تربیت بدنی و دبیر خانه , دبیران ورزش , مدیران باشگاههای ورزشی  پایتخت جهت شرکت در مراسم عزاداری و تجلیل از یک خدمتگزار واقعی به باشگاه نیرو وراستی آمده بودند ...

 

 

 

----------------------------------------------------------------------------------------------------- 

 

منوچهر مهران

 

 

 

 

 

-----------------------------------------------

از نشریه ندای آزادی بقلم ناصر :

استاد عزیز از دست رفته ام ................ منوچهر مهران 

 

جوان بود , جوان آزاده ای بود ..... 

شعله ای بود , شعله ای بود که میدرخشید , شعله ای بود که فروغ و روشنایی میبخشید و از پرتو ان دلها روشن میشد و روح ها اوج و عظمت میگرفت . 

این شعله خاموش شد !

نه ..!

این پرتو لایزال از میان رفت ...

نه ..!

این شعله با تمام گرمی , حرارت و روشنایی خیره کننده خود با تمام پاکی و طهارت در قلب ما روشن شد  در قلب همسر دانشمند و مهربان او , در قلب مادر داغدیدع او و در قلب خواهران محنت زده او و در قلب دوستان یکزنگ و شاگردانش روشن شد و برای ابد نیز  باقی خواهد ماند . چرا که مرگ و فنا از ان کسانی است که از خود یادگارهای درخشان باقی نگذارند و برای انها که در قلب دوستان خود جای ندارند 

 این اشکها که از دیدگان بی فروغ ما فرو میریزد این اتشی که در دلهای حساس ما شعله میزند نشان اوست و دلیلی بر زنده بودن او ... و این ما هستیم که او تقدیس میکنیم و هزاران شاگرد وفاداری که تربیت کرد هزاران جوان که همانند گلهای شقایق در سراسر ایران از دامنه های کوهای گردنکش شمیران تا آخرین نقاط سرخدی ... و خراسان و ... در سوگ او عزادار هستند .  

 امروز پنجمین روز است که مهران ناکام , مهران عزیز و مهربان و مهران شرافتمند از کنار ما درور شده و پنج روز است که قلب ما از داغ او می سوزد و روح ما از زجر و شکنجه مینالد .

 امروز پنج روز است که ما دیگر ان قامت رسا , آن بازوان توانا, آن چهره بشاش , آن دیدگان مشتاق و بیگناه را نمیبینیم امروز پنج روز است که مهران از ما دور است ... کجاست ؟ زیر خاکهای تیره ... در زیر خاکهایی سرد و بی رحم  ...

 نه .... اشتباه کردم .... در قلب ما در تکه های وجود ما جای دارد و او ...... و او هرکز از دل ما بیرون نمیرود و هیچ وقت نیز نخواهد رفت 

ببدان ..... دان ای استاد عزیز من , بدان ای دوست از دست رفته من , ما تا آخرین دقایق حیات خود یاد تو ............ یاد عزیز و مقدس ترا از دل بیرون نخواهیم کرد

تو , مهران مهربان , از خاطر ما محو نخواهی شد .........

 

                                                                 نشزیه ندای آزادی  - 26 آذر 1326 

 

 منوچهر مهران

 * تندیس استاد منوچر مهران بهمراه کاپ ها , مدالها و پرچم های کسب شده توسط ورزشکاران باشگاه نیرو وراستی که  در گوشه ای از سالن باشگاه  با ذوق و سلیقه چیده شده بود  و هر ساله در  تاریخ   19 آذر ماه  ( سالروز در گذشت ) غرق در گل و احساس بود ..... اما با پایان یافتن فعالیت باشگاه  ....................